Arıkbaşı Köyü Eğitim ve Kültür Derneği
arıkbaşı köyü

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

ulu camii ve darüşşifa divriği

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, 1228 yılında Mengücekli Beyi Ahmed Şah tarafından; Darüşşifa ise aynı tarihte, Ahmed Şah’ın eşi ve Erzincan Beyi Fahreddin Behramşah’ın kızı olan Turan Melek tarafından Hürremşah bin Mugis el-Hılati adlı bir mimara yaptırılmıştır. Kitabelerden okunduğu şekliyle külliyenin temeli 1228 yılının Aralık ayında atılmıştır. Camii için hazırlanan vakfiye 5 Temmuz 1243 yılına aittir. Bu tarihler camii yapımına başlandıktan sonra ibadete açılabilmesi için 14,5 yıl geçtiğini göstermektedir. Ulu Camii ve Darüşşifası, 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.



Ulu Camii’nin Genel Özellikleri

Camiinin dikdörtgen bir planı vardır. Güneyinde camiiye bitişik olarak yapılmış Darüşşifa vardır. Uzaktan ve yakından bu iki yapı ayırt edilemediği gibi, Ulu Camii deyimi genel isim olarak her ikisini de içine alır. Kuzeyindeki kıble kapısı bütün Selçuklu eserlerinin kapılarında görüldüğü gibi, yapıya göre daha yüksek, dışa taşıntılı şekilde kurulmuş, planlı, süslemeleri yönünden benzerine rastlanılmayan üstün bir sanat eseridir. Barok stilde tasarlanmış olan bu taç kapı 14,5 metre yüksekliğinde, 11,5 metre eninde ve 4,5 metre derinliğindedir. Portal duvar cephesinden ileriye doğru 1,6 metre dışa doğru taşırılmıştır. Anıtsal bir giriş olan kıble kapısı büyük camiiler için geçerli olan taç kapı deyimiyle adlandırılmıştır. Yanındaki duvar alanlarının düz olması, buna karşılık kapının üstün bir ustalıkla bir heybet ve sanat coşkunluğuna bürünmesi, çatıyı da aşarak göklere doğru yükselen bir havaya sokulması dikkatleri bir anda çekmektedir. Caminin batı yönünde bulunan çarşı kapısında 9,5 metre yükseklik, 6 metre en, 2,6 metre derinlik ve 1,4 metre taşıntı vardır. Selçuklu sanatında rastlanamayan özellikteki bu kapı üzerinde, 1228 tarihini veren bir kitabe bulunmakta, kapının bütün yüzeyini ince ayrıntılarla, zengin bitkisel motifler örtmektedir. Bu süsleme, adeta bir halı ve eşsiz desenlerle bezeli bir kumaşa benzetildiğinden bazı bilim adamları tarafından tekstil kapı denilmiştir. Kapı çıkıntısının sağ ve solunda çift başlı birer kartal, yan yüzeyinde ise tek başlı bir kartal bulunmaktadır. Pek çok hanedan tarafından kudret ve egemenlik simgesi olarak kullanılan kartal sembolü, hiçbir yerde buradaki kadar zarif işlenmemiştir. Doğu yönündeki Şah Kapısı fonksiyonuna uygun olarak Taht Kapısı olarak bilinmektedir. Yüzeyi bitkisel, geometrik, yıldız, düğüm, saç örgüsü motifleri ile bezemelidir. Minare, caminin kuzeybatı köşesinde yer alır ve silindirik gövdeli bu minare caminin asıl minaresinin yıkılmasından sonra, Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1523 yılında yenilenmiştir.



Darüşşifa

Ulu Camii’ye bitişik olarak yapılmıştır ve halk dilinde medrese diye de adlandırılmaktadır. Bugünkü hastanelerin görevini yapan Divriği Şifahanesi Anadolu’daki darüşşifaların en eski, en sağlam ve en bozulmamış olanıdır. Camiiye güney yönünden bitişik olan darüşşifa (Turan Melek Darüşşifası), Erzincan Emiri Fahrettin Behram Şah’ın Kızı ve Ahmet Şah’ın eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırılmıştır. 18.yy’da medrese haline getirildiği için Şifahiye Medresesi de denilmektedir. Görkemli ve zengin süslemelerle orta asya Türk yapı geleneğine bağlı, benzersiz bir Mengücek anıtıdır. Darüşşifas günümüze bozulmadan gelen en eski ve en sağlam Selçuklu tıp merkezlerinden biridir.

E-Bülten

Makaleler